"Norvec guzeldir, sistem sosyalizme yakin oldugu icin calisan sinif icin inanilmaz avantajlidir."

Norvec'in calisan sinif icin avantajli oldugu cok dogru. Heleki devlette calisiyorsaniz avantajlari artiyor. Fakat sunu da soylemeden edemeyecegim. Eger Turkiye'de klasik bir Turk sirketinde degilde kurumsal, hatta belki yabanci kaynakli bir sirkette calisiyorsaniz burda buldugunuz ordada bulabilirsiniz bence.

"Norvecliler cocuklarina ve genclerine inanilmaz yatirim yaparlar. Norvecteki guzel ve davetkar ogelerin asil ve temel sebebi budur. Hemen hemen kimse bakamayacagi cocugu dogurmaz. Cocuklarin kendi ayaklari uzerinde durmasi kendi isini halletmesi onlar icin dindar olmalarindan onemlidir. Cocuklarini egitirler. Onlara yetiskinmis gibi davranirlar. Onlarla kendi uydurduklari bebek dilini konusmazlar, onlar ogrenirken soyleyemedikleri kelimelerle asla dalga gecmezler, cocuklari kotu elestirmezler, yapmacik sevgi gosterilerinde bulundurmazlar, kimi seviyorsun kim guzel kiminle evleneceksin gibi sacma sapan sorular sorup cocuklarla kafa bulmazlar, iki yasina girmis cocugun agzina beslemezler. Bir bucuk yasinda cocuklari yemek masasina oturtmaya baslarlar ve cocuklara yemek yedirmek yerine ardindan dokulenleri toplarlar. Her seyi ogretmeye calisirlar. vaktim yok demezler, ugrasirlar. vakitleri yoksa cocuk sahibi olmazlar hayatlarini yasarlar. Cocuklar ufaciktan kendileri yemeye kendileri giyinmeye alisirlar. Kararlarini kendileri verirler. Cocuklara kiymet verirler ama cocuklarin yapabilecekleri seyleri onlarin yerine yapmazlar. O yuzden norvec'te yetisen insan ozgur ve saygili olur, merak eder."

Bu yoruma yapacak fazla bir yorumum yok cunku katiliyorum ve takdir ediyorum. Tabi biz Turklerle bu konuda oldukca ayrildiklari noktalar var. Aslinda belkide bu yuzden bizim icin burda cocuk yetistirmek biraz zor. Cunku bu sisteme alisik degiliz. Ornek vermek gerekirse ilkokul oncesi bir cocuk cokseyin bilincinde. Kendisinin dunyaya nasil geldiginden tutunda, tum sosyal haklarini ogrenmis oluyor. Ornegin, kucuk kardesini kiskanan veya erkek arkadasi ile gorusmesine izin vermedikleri icin cocugun ailesini sikayet etmesi uzerine hakkinda dava acilan ve cocuklarinin elinden alinmasi tehlikesiyle karsi karsiya olan aileler var. Bu bir taraftan
iyi iken bir taraftanda aile uzerinde buyuk stress yaratan bir durum bence. Cocugunu cok iyi tanimali, neyi yapip neyi yapmayacagini bilmeli, bir yandan ozgur birakip bir yandan kontrol etmeli, bir yandan sevgini sunup arkadasi olurken diger yandanda otoriteni korumalisin. Sizce bu kolaymi?

"Saglik sistemi Turkiye'den iyidir ama hastanelerde koridorlarda yatan hastalar doludur. Kaza, kalp krizi vesaire gibi acil durumlarin disinda hastaneye kosulmaz. Herkes randevu alarak kendisine tayin edilen doktora gitmek zorundadir. Doktor ucretleri sabittir ve kesinlikle ucuz degildir. Doktor gerekli gorurse hastayi uzmana ya da hastaneye sevk eder. kimse kafasina gore ilac alamaz, hasta ilac yazdirmak icin dahi doktorun muayene ucretini odemek zorundadir. "

Bence Norvecteki saglik sistemi berbat. Daha oncede yazmistim. Her ne kadar burdaki insanlar buna alismis ve mutlu mesut yasasalarda daha iyisinin olabilecegini bilmediklerinden. Bence su anda Turkiye'de saglik sistemi buraya gore cok daha iyi durumda. Heleki calistiginiz yerin saglik sigortasi varsa, ki bir cok duzgun sirket artik bunu sagliyor. Burda gercekten bir uzman doktora gorunmek ciddi bir is. Ve hicbirsey bedava degil. Tam olarak bilmedigim bir rakam siniri var. Eger doktor/ilac masraflariniz o sene bu siniri astiysa, uzeri bedava olur. Bu sinirda turk parasi ile yanlis hatirlamiyorsam 1000TL'ye yakin birseydi.

"Nobetci eczane diye bir sey bulamazsiniz. Aksam alti, yediden sonra elinizde olmayan ilaci onemliyse(onemli olup olmadigina kendiniz karar veremezsiniz haliyle) nobetci doktoru arayarak sinirli sayida, onemsizse ertesi gunu (pazar gunleri kapalidir) bekleyerek alabilirsiniz ve ilaclar fahis fiyatlardadir."

Evet nobetci eczane diye birsey yok. Pazar gunleri zaten hepsi kapali, cumartesi gunleride genelde eczaneler 3'e kadar acik ama Oslo'da benim bildigim iki eczane var surekli acik olan. Biri sehir merkesinde oburu de acil servisin yaninda.

"Norvec kimilerine uzak, soguk, masalsi gelse de, soguk ve kar eger tatilde degilseniz bir masal degildir. Sabahin sekizinde ise karanlikta gider aksamin dordunde isten karanlikta donersiniz. Arabaniz yoksa berbat ulasim sisteminin icinde saganak yagmurun firtinanin ya da karin altinda hic arzu etmediginiz uzunlukta beklemek zorunda kalirsiniz."

Bence de hicte masalsi falan degil. Karanlikta ise gitmek ise bence en zoru. Ulasim sisteminin berbat oldugunu dusunmuyorum ama cok kar veya yagmus oldugunda cok aksamalar oluyor. Bu dogru. Belki de ben hep sehir icinde oldugum icin farketmiyorum. Bu da bir gercek.
 

Isveç ve Danimarka ile birlikte İskandinavya’yı oluşturan Norveçliler (Finlandiya’yı İskandinav’dan saymıyorlar) hayli varlıklı. Dört buçuk milyon nüfusa yetip de artacak üretimleri, kaynakları var.

İsveç ve Danimarka ile balık avlama sınırları belirlenirken, kendilerine düşen deniz parçasının altından petrol piyangosu çıkınca Norveç’in kaderi değişivermiş. Buna, doğal gaz (Rusya’dan sonra dünyada ikinciler), balıkçılık, aluminyum, elektrik, mermer de eklenince, ikinci dünya savaşı sonrasının bu yoksul ülkesi, varlıklı ülkeler sınıfına girivermiş.

Danimarka ve İsveç yönetimi altında yüz yıllarca yaşayan Norveç halkı, 17 mayıs 1905’de, Ali Sami Yen’in, bu da nereden çıktı şimdi, Christian Michelsen’in (onların Atatürk’ü gibi) sayesinde kansız bir devrimle İsveç’ten ayrılmış. Bu tarihte Alanya sokaklarında ellerinde bayraklı Norveçlileri görmüşsünüzdür belki. İşte 17 mayıs onların Kurtuluş bayramı.

Aynı yıl, Danimarkalı bir prensi, seçimle iş başına getirip kendilerine kral yaparak dünyada bir ilki gerçekleştirmişler. Kralın yetkileri İngiltere kraliçesi gibi engin değil. Ülkeyi güçlü, demokratik bir parlamento yönetiyor.

Antalya’nın 36 derece sıcağından sonra, Oslo’nun 13 derecesi C vitamini gibi geldi. Güneş 22.30’dan önce batmıyor bu aylarda. Yine de bulvar kafelerinde ısıtıcısız oturmak zor. Hatta üşüyen omuzlara kalın renkli şal servisleri var.

Güneşi gören, kertenkele gibi atıyor canını, çimenlere, sokaklara.

Japon, İtalyan, Alman, İngiliz turistler çoğunluğu oluşturuyor. Neredeyse herkes bira içiyor. İç mekanlarda, buna gün boyunca futbol maçları izlenen futbol pubları da dahil, sigara içmek yasak. “Sigara Öldürebilir” yazılı paketlere rağmen sigara tüketimi had safhada.


ADETA BİR HAMİLELER CENNETİ..

Hükümet, nüfusu gençleştirmek için çocuk başına yüklü bir para ödüyor. Hem anne hem de baba, doğumdan önce ve sonrayı kapsayan bir yıl boyunca bebeğe bakabilmek için izin alabiliyorlar. Maaşları eksiksiz ödeniyor kendilerine. Dolayısıyla çevre hamile kadın doluydu. Eğer bizde böyle bir destek verilmeye kalkışılsaydı, kısa sürede nüfus ibresi yüz milyonu vurabilirdi. Buna rağmen 4.5 milyonluk nüfus bir türlü atrmıyor.

“Amerika’yı yeniden keşfe gerek yok” diye sinir bir özdeyiş vardır. Taklitçilerin başucu lafıdır. Acaba Amerika’yı gerçekten de Columbus mu keşfetmiştir? İşte Norveçliler’in buna itirazı var. Çünkü kendi atalarından olan Leif Eriksson, Columbus’dan tam 491 yıl önce, yani İ.S. 1001’de Amerika’ya ulaşmış. O da, başka bir yer ararken yolunu kaybedip varmış, ama bu tarihi gerçek de artık kanıtlanmış.

Norveçli bir baba ve İzlandalı bir anadan olma bu eski Viking, şu sıralar iki ülke arasında zor paylaşılıyormuş. Yine o yıllarda, İ.S. 800-1100 yılları arasında, benim gölde giderken batırabileceğim teknelerle Vikingler tüm dünyanın korkulu rüyası olmuş. Norveç kökenli bu iri kıyım korsanlar için bu günkü İstanbul, ulaşılması kutsal olan bir şehirmiş.


HER YER GÖÇEK, HER YER ÖLÜ DENİZ..